Behoeften in het secundair onderwijs

Na een periode van sterke groei van het aantal leerlingen zal de behoefte aan plaatsen in het secundair onderwijs in het Brussels Gewest zich eerst stabiliseren en vervolgens geleidelijk afnemen tot 2035. Ondanks die algemene tendens blijven sommige gebieden en bepaalde studierichtingen onder druk staan en moeten er nieuwe schoolplaatsen worden gecreëerd.

Sinds 2010: een grote inspanning om nieuwe plaatsen te creëren

Sinds 2010 hebben de projecten om plaatsen in het secundair onderwijs te creëren over het algemeen kunnen voorzien in de behoeften die verband houden met de sterke bevolkingsgroei in het Brussels Gewest. Die behoeften waren vooral uitgesproken tussen 2010 en 2025, met name:

• in het Franstalige beroepsgericht secundair onderwijs;
• in de eerste graad van het secundair onderwijs, vooral in het noorden en westen van het gewest.

Om daaraan tegemoet te komen, werden tussen 2010 en het schooljaar 2025-2026 meer dan 21.000 nieuwe plaatsen gecreëerd in het Brussels Gewest. Tegen 2035 zijn er nog eens bijna 10.000 plaatsen gepland. Er wordt vooral veel geïnvesteerd in het Nederlandstalige secundair onderwijs (zie kaart), om de continuïteit tussen het basisonderwijs en het secundair onderwijs te waarborgen.

Een verandering in de demografische trend

Er tekent zich een opmerkelijke demografische ontwikkeling af: de groei van de bevolking in de leeftijd om secundair onderwijs te volgen, zou een piek hebben bereikt. Volgens de prognoses van het Federaal Planbureau en Statbel zal het aantal jongeren tussen 12 en 17 jaar tot 2034 geleidelijk dalen, met een geschatte daling van 12 % tussen 2024 en 2034 op gewestelijk niveau (zie Cahier nr. 13 van het BISA, 2025).

In dat verband moet worden opgemerkt dat:

• bepaalde projecten om nieuwe plaatsen te creëren vertraging hebben opgelopen of werden stopgezet;
• bepaalde Brusselse scholen niet op hun maximale capaciteit worden benut.

Behoeften die per gebied en per studierichting verschillen

De studie “Creëren van plaatsen in het secundair onderwijs: evaluatie en lokalisatie van de noden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest” (uitgevoerd door Brussels Studies Institute, 2018) bracht verschillende spanningsgebieden in kaart, die sterk variëren naargelang het gebied en de studierichting in het secundair onderwijs.

Er wordt momenteel een nieuwe studie uitgevoerd om de behoefte aan plaatsen in het beroepsgericht secundair onderwijs tegen 2035 te actualiseren. Het doel is om gebieden in het gewest en studierichtingen te identificeren die nog steeds onder druk staan.

Toegankelijkheid met het openbaar vervoer, een cruciale uitdaging

Er blijven territoriale onevenwichtigheden bestaan in de verdeling van plaatsen in het secundair onderwijs binnen het gewest. Leerlingen op dit onderwijsniveau zijn mobieler, waardoor bereikbaarheid met het openbaar vervoer een essentieel criterium is voor de locatie van nieuwe secundaire scholen. De onderstaande kaart laat zien dat verschillende grote projecten voor het creëren van plaatsen die tussen nu en 2035 gepland staan, zich in de onmiddellijke nabijheid van metro- of premetrolijnen bevinden.

In die context is het essentieel dat de geplande projecten binnen de voorziene termijn worden gerealiseerd, zodat het bestaande aanbod wordt versterkt en tegelijkertijd de huidige capaciteit van de scholen behouden blijft.

carte_ecolesecondaire_2035.jpg

De kwaliteit van de schoolinfrastructuur verbeteren

In combinatie met de veroudering van de schoolgebouwen heeft de toename van het aantal leerlingen sinds 2010 geleid tot een verslechtering van de onthaalomstandigheden in bepaalde scholen: verlies van gemeenschappelijke ruimtes, bovenmatig gebruik van de schoolinfrastructuur enz.

Om de kwaliteit van het onthaal van leerlingen te verbeteren, moeten schoolgebouwen worden gerenoveerd en moet de bezettingsgraad in bepaalde instellingen worden verminderd.

Scholen die nog plaatsen hebben aantrekkelijker maken

Het lijkt noodzakelijk dat beide gemeenschappen nadenken over de aantrekkelijkheid van bepaalde secundaire scholen in het Brussels Gewest die nog plaatsen beschikbaar hebben. In sommige gevallen blijven die plaatsen onbezet omdat ze niet aantrekkelijk zijn voor de ouders, zelfs in gebieden die vlot toegankelijk zijn met het openbaar vervoer.

Op middellange termijn is het doel om die plaatsen opnieuw in te vullen door de aantrekkingskracht van de desbetreffende instellingen te vergroten. In dat kader wil het schoolcontract, een gewestelijk stadsvernieuwingsprogramma, de schoolomgeving in het Brussels Gewest verbeteren en de integratie van scholen in hun wijk bevorderen.

Meer weten over de kwaliteit van de schoolinfrastructuur.

Meer weten over het programma van het schoolcontract.

Meer weten over de financiering van schoolplaatsen in het Brussels Gewest.